Czym jest empatia i co odróżnia ją od współczucia?

Empatia jest sercem designu. Bez zrozumienia tego, co inni widzą, czują, jakie mają doświadczenia – projektowanie jest bezcelowe. Często zaznaczam przy realizowanych projektach, że empatia to nasze źródło inspiracji. Dzięki niej odnajdujemy tzw. punkty zaczepienia – puste przestrzenie na świecie do zagospodarowania rozwiązaniami. Kluczowe jednak jest wcześniejsze zrozumienie, czym tak naprawdę jest empatia.

Empatia – jak ją rozumieć?

Już od dzieciństwa słyszymy stwierdzenie: bądź empatyczny. Niestety większość dorosłych nie zna znaczenia tego słowa, co za tym idzie, nie potrafi przekazać tego młodemu człowiekowi. Empatia to przede wszystkim odczuwanie wspólnie z innymi ludźmi. Jednak kiedy możemy stwierdzić, że faktycznie posiadamy chociaż podobne odczucia do drugiego człowieka?

Aby w pełni zrozumieć empatię warto odwołać się do Theresy Wiseman, według której empatia posiada cztery atrybuty. Są nimi:

  • umiejętność spojrzenia na świat innych;
  • powstrzymanie się od oceny;
  • rozumienie uczuć innych osób;
  • komunikowanie zrozumienia dla uczuć innych.

O ile pierwszy atrybut jest bardzo spójny ze współodczuwaniem i intuicyjne jest to, że aby odczuwać wraz z drugim człowiekiem, powinniśmy najpierw zorientować się w tym, co przeżywa – zobaczyć, w jakiej jest sytuacji czy nawet wysłuchać go, o tyle powstrzymanie się od oceny bywa cięższe. Często zdarza się, że w ciężkiej sytuacji dla drugiego człowieka odruchowo będziemy chcieli go pocieszyć i intuicyjnie zminimalizujemy jego problem. Kiedy zaczynamy kogoś pocieszać najczęściej zaczynamy od słowa “przynajmniej” i to właśnie w tym momencie zachodzi zamiana empatii na współczucie.

W empatii dużo ważniejsze jest to, aby komunikować zrozumienie tego, co dana osoba przeżywa. Ostatnim atrybutem, który jest niezmiernie istotny, jest rozumienie uczuć innych osób. Tu warto zwrócić uwagę na różnicę między empatią, a sympatią. Jako empatię należy rozumieć umiejętność wczucia się w buty użytkownika (drugiego człowieka) i spojrzenia z jego perspektywy na sytuację, bez wcześniejszego przeżycia podobnej do niej. Sympatia zachodzi, wówczas gdy jesteśmy w stanie zrozumieć, co czuje dana osoba w tym momencie, ponieważ w przeszłości byliśmy w podobnej sytuacji.

Dla wizualizacji opisanych różnic wyobraź sobie, że jesteś świadkiem rozmowy dwóch małych chłopców. Jeden z nich opowiada drugiemu o tym, jak spędzał  poprzednie popołudnie:

„Jechałem na tym moim nowym rowerze i upadłem. Mam obite kolana i łokcie.”

Reakcja drugiego chłopca na tę sytuację może przebiegać na trzy różne sposoby. 

1. Współczucie: „Przynajmniej nie nabiłeś sobie guza na czole.”

2. Sympatia:  „To przykre, ja ostatnio upadłem na hulajnodze.”

3. Empatia: „Nigdy nie przeżyłem czegoś podobnego, ale rozumiem jak się czujesz i że teraz Cię boli.”

Jak możesz wykorzystać umiejętność empatii w projektowaniu innowacyjnych rozwiązań?

Empatia powinna być główną umiejętnością projektantów. Jeżeli masz ambicje, aby stworzyć innowacyjne rozwiązanie, które znajdzie swoją grupę odbiorców – zacznij od empatii.

Jest ona podstawą procesów opartych na zasadach Human-Centered Design. Pozwala na projektowanie innowacyjnych rozwiązań odpowiadających na potrzeby użytkowników. Empatia służy głównie do odnajdowania potrzeb i ich zrozumienia. Działania, w których możesz wykazać się tą umiejętnością to przede wszystkim rozmowy z potencjalnymi użytkownikami oraz obserwacje. To na ich podstawie będziesz w stanie zdefiniować wyzwanie, któremu jako projektant stawisz czoła. Jednak najpierw upewnij się, czy dobrze rozumiesz, czym jest empatia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *